پاک کردن لکه فرش + 10 روش قطعی خلاصی از لکه ها

مهم‌ترین قانون پاک‌کردن لکه از فرش این است: سریع عمل کنید. هر لکه‌ای وقتی تازه است خیلی راحت‌تر پاک می‌شود تا وقتی خشک شود و در الیاف بنشیند. قدم اول همیشه یکی است: مواد اضافه را با یک شیء غیرتیز بردارید (بدون مالیدن)، بعد با دستمال سفید تمیز، مایع را جذب کنید و در آخر با ماده‌ی مناسبِ همان لکه، محل را ضربه‌ای تمیز کنید. در این راهنمای کامل، روش پاک‌کردن هر نوع لکه — از چای و قهوه و آبمیوه تا خون، چربی، آدامس و شمع — را قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم.

یک نکته‌ی طلایی که همه‌جای این مقاله تکرار می‌شود: هرگز لکه را نمالید. مالیدن باعث می‌شود لکه در الیاف پخش شود و بزرگ‌تر و عمیق‌تر شود. همیشه از بیرون لکه به سمت مرکز، و به‌صورت ضربه‌ای (فشار دادن و برداشتن دستمال) کار کنید.

برای خرید لکه بر فرش اینجا کلیک کنید.

فهرست مطالب

• قانون طلایی: سرعت عمل
• ۱. لکه رنگی
• ۲. لکه آبمیوه
• ۳. لکه شکلات
• ۴. لکه شمع
• ۵. لکه چای و قهوه
• ۶. لکه خاک و گِل
• ۷. لکه خون
• ۸. لکه آدامس
• ۹. لکه چربی
• ۱۰. لکه چسب
• لکه‌های خاص (لاک، جوهر، زردی)
• لکه روی فرش‌های رنگی مختلف
• چطور فرش را براق کنیم؟
• سوالات متداول

قانون طلایی: چرا سرعت عمل مهم است؟

لکه وقتی تازه است، هنوز به عمق الیاف نفوذ نکرده و روی سطح فرش قرار دارد. در این حالت با کمترین تلاش پاک می‌شود. ولی هرچه زمان بگذرد، لکه خشک می‌شود، با الیاف پیوند می‌خورد و پاک‌کردنش سخت‌تر و گاهی غیرممکن می‌شود. پس به محض ریختن هر چیزی روی فرش، همان لحظه اقدام کنید و کار را به بعد نیندازید. خبر خوب این است که فرش‌های ماشینی امروزی که از نخ اکریلیک هیت‌ست بافته می‌شوند، سطحی دارند که مایعات دیرتر در آن نفوذ می‌کنند و همین چند دقیقه فرصت طلایی به شما می‌دهد.

۱. از بین بردن لکه رنگی از روی فرش

برای لکه‌های رنگی (مثل رنگ نقاشی)، بلافاصله با یک شیء نه‌چندان تیز، لکه را در جهت خواب فرش بردارید تا کاملاً از سطح جدا شود. بعد یک دستمال تمیز با جذب بالا روی لکه بگذارید تا باقی‌مانده‌ی رنگ را جذب کند. سپس مقداری ماده‌ی پاک‌کننده‌ی مخصوص فرش روی دستمال حوله‌ای بریزید و محل را تمیز کنید. در آخر با دستمال خشک، شوینده را بردارید و محل را کاملاً خشک کنید.

۲. از بین بردن لکه آبمیوه از روی فرش

برای انواع آبمیوه (آب آلبالو، آب هویج، هندوانه و…)، بهترین ترفند این است که مقداری نوشابه‌ی بی‌رنگ روی لکه اسپری کنید و بعد با یک دستمال میکروفایبر محل را تمیز کنید. گاز موجود در نوشابه‌ی بی‌رنگ به شکستن پیوند رنگ کمک می‌کند و لکه‌ی آبمیوه را به‌خوبی از فرش پاک می‌کند.

۳. از بین بردن لکه شکلات از روی فرش

اول با یک شیء نوک‌تیز، شکلات را در جهت خواب فرش بردارید. برای باقی‌مانده، مقداری یخ داخل کیسه یا ظرف پلاستیکی بریزید و روی شکلات بگذارید تا سفت شود؛ بعد دوباره با همان شیء، بقیه را جدا کنید. حالا کمی مایع ظرف‌شویی روی یک دستمال خیس بریزید، روی محل بگذارید و چند دقیقه صبر کنید. در پایان با دستمال مرطوب تمیز، محل را پاک کنید.

۴. از بین بردن لکه شمع از روی فرش

برای لکه‌ی شمع، مقدار زیادی یخ داخل پلاستیک بریزید و روی لکه بگذارید تا شمعِ آب‌شده کاملاً جامد شود. حالا به‌راحتی با یک شیء نوک‌تیز می‌توانید لکه را بردارید و باقی‌مانده را جارو کنید. در آخر با دستمال مرطوب محل را تمیز کنید. (روش جایگزین: یک پارچه روی لکه بگذارید و اتوی گرم را روی آن بکشید تا موم ذوب و به پارچه جذب شود.)

۵. از بین بردن لکه چای و قهوه از روی فرش

لکه‌ی چای و قهوه از رایج‌ترین لکه‌های فرش است و دو روش خوب دارد:

روش اول (با ماست): شاید عجیب باشد، ولی ماست به دلیل خاصیت اسیدی ملایمش می‌تواند لکه‌ی چای یا قهوه را از فرش پاک کند. کمی ماست روی لکه بمالید، چند دقیقه صبر کنید و بعد تمیز کنید.

روش دوم (مایع ظرف‌شویی و آب‌اکسیژنه): مقداری مایع ظرف‌شویی را با هیدروژن پراکسید (آب‌اکسیژنه) مخلوط کنید — مقدار آب‌اکسیژنه دو برابر مایع ظرف‌شویی باشد. ترکیب را روی لکه بریزید و با انگشت به‌آرامی ماساژ دهید تا لکه برود. در آخر با دستمال خشک تمیز کنید. توجه: آب‌اکسیژنه را روی فرش‌های تیره اول تست کنید چون ممکن است رنگ را روشن کند.

۶. تمیز کردن لکه خاک و گِل از روی فرش

نکته‌ی مهم: صبر کنید تا گِل کاملاً خشک شود. گِل خشک راحت‌تر جدا می‌شود تا گِل تر. بعد از خشک‌شدن، با یک شیء مثل چاقو یا لبه‌ی کارت، خاک و گِل خشک را بردارید و جارو بزنید. سپس با محلول پاک‌کننده‌ی مخصوص فرش، محل را تمیز کنید.

۷. تمیز کردن لکه خون از روی فرش

نکته‌ی حیاتی برای لکه‌ی خون: فقط از آب سرد استفاده کنید، هرگز آب گرم. آب گرم باعث می‌شود پروتئین خون لخته و در الیاف تثبیت شود. دستمال را با آب سرد خیس کنید و لکه را ضربه‌ای پاک کنید. نوشابه‌ی بی‌رنگ سرد هم برای لکه‌ی خون مؤثر است.

۸. از بین بردن لکه آدامس از روی فرش

مثل شمع، از سرما کمک بگیرید. مقدار زیادی یخ داخل پلاستیک بریزید و روی آدامس بگذارید تا سفت شود. بعد با یک شیء نوک‌تیز مثل چاقو، آدامس سفت‌شده را از فرش جدا کنید. برای باقی‌مانده، از محلول سرکه و مایع ظرف‌شویی با کمی آب استفاده کنید و محل را تمیز کنید.

۹. از بین بردن لکه چربی از روی فرش

برای لکه‌ی چربی، جوش‌شیرین بهترین دوست شماست. مقداری جوش‌شیرین روی لکه‌ی چربی بریزید و حدود ۶ ساعت بگذارید بماند؛ جوش‌شیرین چربی را جذب می‌کند. بعد محل را جارو بزنید تا جوش‌شیرین کاملاً برداشته شود. برای باقی‌مانده‌ی چربی، یک پارچه‌ی تمیز را به الکل آغشته کنید و محل را تمیز کنید.

۱۰. تمیز کردن لکه چسب قطره‌ای از روی فرش

برای لکه‌ی چسب دو روش دارید. روش اول: یک پارچه‌ی تمیز روی لکه بگذارید و اتوی داغ را روی آن بکشید؛ حرارت باعث می‌شود چسب به پارچه بچسبد و جدا شود. روش دوم: با موادی مثل استون، آمونیاک یا سرکه‌ی سفید، لکه‌ی چسب قطره‌ای را به‌راحتی پاک کنید.

یک قانون کلی برای همه‌ی لکه‌ها: قبل از استفاده از هر ماده‌ی قوی (استون، آب‌اکسیژنه، الکل)، حتماً اول روی یک گوشه‌ی پنهان فرش تست کنید تا مطمئن شوید به رنگ فرش آسیب نمی‌زند.

لکه‌های خاص که راهنمای جداگانه دارند

بعضی لکه‌ها آن‌قدر خاص هستند که راهنمای اختصاصی خودشان را می‌طلبند. برای این موارد، مقالات کامل‌تری آماده کرده‌ایم:

لکه لاک ناخن: لاک یکی از سرسخت‌ترین لکه‌هاست. روش کامل پاک‌کردنش را در مقاله‌ی پاک کردن لاک از فرش با ۷ ترفند مختلف توضیح داده‌ایم.

لکه جوهر و خودکار: جوهر خودکار و ماژیک روش خاص خودش را دارد؛ راهنمای کامل در مقاله‌ی پاک کردن جوهر از فرش آمده است.

زردشدن فرش بعد از شست‌وشو: گاهی بعد از شستن فرش، لکه‌های زرد ظاهر می‌شود. اگر فرشتان را شستید و زرد شد، مقاله‌ی علت زرد شدن فرش بعد از شستن و راه‌حل آن دقیقاً همین مشکل را حل می‌کند.

شست‌وشوی کامل فرش در خانه: اگر لکه‌ها زیاد شده‌اند و می‌خواهید کل فرش را بشویید، حتماً روش درست را بدانید تا به فرش آسیب نزنید. مقاله‌ی روش‌های شستشوی فرش ماشینی در خانه بدون آسیب زدن به آن راهنمای کاملی است.

لکه روی فرش‌های رنگی مختلف

یک نکته‌ی کاربردی که کمتر به آن توجه می‌شود: رنگ فرش تعیین می‌کند که لکه چقدر دیده شود و چه ماده‌ای برای پاک‌کردنش امن است.

فرش‌های روشن (سفید، کرم): روی این فرش‌ها لکه بیشتر دیده می‌شود، پس سرعت عمل مهم‌تر است. خبر خوب اینکه می‌توانید از مواد سفیدکننده‌ی ملایم (مثل آب‌اکسیژنه) بدون نگرانی از تغییر رنگ استفاده کنید. اگر فرش کرم دارید، مجموعه‌ی فرش کرم ما را ببینید.

فرش‌های تیره و پررنگ (قرمز، سرمه‌ای): روی این فرش‌ها لکه کمتر دیده می‌شود که مزیت است، ولی موقع استفاده از مواد سفیدکننده باید احتیاط کنید چون ممکن است رنگ را کم‌رنگ کنند. رنگ‌های گرم مثل فرش قرمز و فرش سبز در پنهان‌کردن لکه‌های روزمره عالی‌اند.

فرش‌های طرح‌دار و شلوغ: اگر می‌خواهید نگرانی لکه را به حداقل برسانید، فرش‌های با طرح شلوغ بهترین انتخاب‌اند. مثلاً فرش وینتیج به دلیل طرح کهنه‌نما و رنگ‌بندی مات، لکه‌ها را به‌طور طبیعی کمتر نشان می‌دهد و برای خانه‌هایی با کودک یا رفت‌وآمد زیاد انتخاب هوشمندانه‌ای است. همین‌طور فرش‌های پرنقش مثل فرش سنتی و طرح‌های شکارگاه و افشان، به دلیل جزئیات زیاد، لکه‌های کوچک را در خود پنهان می‌کنند.

تأثیر تراکم فرش: فرش‌های ۱۲۰۰ شانه به دلیل بافت متراکم‌تر، اجازه‌ی نفوذ کمتری به مایعات می‌دهند و لکه بیشتر روی سطح می‌ماند. فرش‌های ۷۰۰ شانه با نخ خاب بلندتر، کمی بیشتر مستعد جذب لکه‌اند ولی همچنان با روش درست به‌راحتی تمیز می‌شوند.

لکه روی جنس‌های مختلف فرش

نوع الیاف فرش هم در نحوه‌ی نشستن لکه و هم در روش پاک‌کردن آن نقش دارد. شناخت جنس فرشتان کمک می‌کند ماده‌ی درست را انتخاب کنید:

اکریلیک هیت‌ست: پرکاربردترین و مرغوب‌ترین الیاف فرش ماشینی امروز. فرش اکریلیک به دلیل ساختار مصنوعی و فرایند هیت‌ست، جذب رطوبت کمی دارد و لکه بیشتر روی سطح می‌ماند تا در عمق نفوذ کند؛ به همین دلیل لکه‌ها از فرش اکریلیک نسبتاً راحت پاک می‌شوند. اکثر مواد پاک‌کننده (مایع ظرف‌شویی، سرکه، الکل) روی این جنس بی‌خطرند، ولی مواد سفیدکننده‌ی قوی را روی رنگ‌های تیره اول تست کنید.

پلی‌اوژن (پلی‌آمید): این الیاف مقاومت بسیار بالایی در برابر لک دارد و به همین دلیل برای فرش‌های پرکاربرد مثل فرش اتاق کودک و آشپزخانه ایده‌آل است. مایعات روی پلی‌اوژن به‌سختی نفوذ می‌کنند و اگر سریع اقدام کنید، تقریباً هر لکه‌ای بدون اثر پاک می‌شود.

پلی‌استر (BCF): الیاف پلی‌استر و نوع BCF آن (که رشته‌ای پیوسته است) نرم و مقاوم‌اند و در برابر رطوبت خوب عمل می‌کنند. لکه روی پلی‌استر معمولاً با مایع ظرف‌شویی و آب گرم به‌خوبی پاک می‌شود. تنها نکته این است که پلی‌استر در برابر لکه‌های روغنی کمی حساس‌تر است، پس برای لکه‌ی چربی از جوش‌شیرین و الکل کمک بگیرید.

چطور فرش را براق و تمیز کنیم؟

بعد از پاک‌کردن لکه، این سه ترکیب خانگی به شفافیت و براقی فرش کمک می‌کنند:

جوش‌شیرین و پودر بوراکس: بوراکس گردوغبار و آلودگی را از بین می‌برد و جوش‌شیرین باعث براقی و رفع بوی بد فرش می‌شود.

جوش‌شیرین و سرکه سفید: یکی از بهترین ترکیب‌ها برای تمیزی و براقی فرش.

آبلیمو و آب‌اکسیژنه: این ترکیب برای روشن‌تر و سفیدتر شدن فرش عالی است و می‌تواند سرسخت‌ترین لکه‌ها را هم پاک کند. (فقط روی فرش‌های روشن استفاده کنید.)

یک واقعیت درباره‌ی کیفیت فرش و لکه

هرچه کیفیت فرش بالاتر باشد، لکه‌ها راحت‌تر پاک می‌شوند. فرش‌های ماشینی باکیفیت که از نخ اکریلیک هیت‌ست بافته شده‌اند، سطحی دارند که مایعات به‌سختی در آن نفوذ می‌کنند. اگر به دنبال فرشی هستید که هم زیبا باشد هم نگه‌داری‌اش راحت، مجموعه‌ی فرش ماشینی امیرکبیر گزینه‌های متنوعی دارد. نگه‌داری درست از فرش، عمر و ارزش آن را حفظ می‌کند؛ برای آشنایی با عوامل مؤثر بر ارزش فرش می‌توانید مقاله‌ی قیمت فرش ماشینی را هم بخوانید.

سوالات متداول